Grassprietjes

Informatie over planten, tuinieren, uitjes en nog veel meer....

december 30, 2016

Natuureducatie: Moeder Natuur als Leermeester

Natuureducatie: Moeder Natuur als Leermeester

Positieve effecten van natuureducatie op kinderen

Natuureducatie is essentieel. U bent het waarschijnlijk vergeten dat u als kind uw eerste vlinder zag vliegen, met een hengel uw eerste vis ving, of een hut bouwde in het bos. En toch weet u gewoon dat dat een euforisch moment geweest moet zijn. U bent het zich waarschijnlijk niet zo bewust, maar zulke lyrische ervaringen waren essentieel om te worden wie u nu bent. Kinderen van de huidige generatie krijgen steeds minder kansen om zelf, eigenhandig, ook zulke ervaringen op te doen. Onze leefomgeving en leefwijze wordt namelijk steeds meer gereguleerd en in rechte banen geleid.

Dit artikel belicht een topje van de positieve effecten van de natuur op kinderen. Als bijdrage om het tij op tijd te keren. We zouden onze kinderen en het ‘wel-zijn’ van onze maatschappij als geheel er een grote dienst mee bewijzen door meer aan natuureducatie te doen.

Natuureducatie & ‘Leren Leren’

Natuureducatie. In de natuur leren kinderen met hun zintuigen. In het klaslokaal leren kinderen vooral met hun hoofd. ‘Uit hun hoofd leren‘ noemen we dat. Op een speelplaats daarentegen gebruiken kinderen al hun zintuigen. Ze leren op basis van hun ervaring, maken daarbij gebruik van hun hoofd, handen & hart. Door de zintuiglijke ervaring wordt de leerervaring van een kind veel persoonlijker en duurzamer in z’n hoofd gegrift. ‘Leren door te doen‘ zit ook in de menselijke natuur.

Natuureducatie & Creativiteit

Meloen met een uitgesneden gezicht. Natuuredicatie bevordert de creativiteit en inbeeldingsvermogen van kinderen. De natuur is een plek waar je je fantasie de vrije loop kunt laten gaan. Dit zorgt ervoor dat de natuur de rijkste bron is voor creativiteit, inventiviteit, verbeeldingsvermogen en positief denken. Het voedt ons creatief instinct.

In de natuur hebben kinderen totale vrijheid om een eigen interpretatie te geven aan elementen in het landschap. Op een niveau dat niet door een computer te evenaren is. Schoonheid in de natuur biedt kinderen de gelegenheid hun persoonlijke voorkeur en smaak te ontwikkelen, letterlijk en figuurlijk. Zonder dat een volwassene daarover een oordeel velt, zoals in het klassieke onderwijs gebeurt.

Natuureducatie & Spiritualiteit

Natuureducatie. In de natuur maken kinderen spirituele ervaringen mee. Ze doen diepgaande ervaringen op over leven en dood. In de natuur maken we magische mysteries mee, gebeurtenissen die ons verstand te boven gaan. We zijn prima in staat om natuurverschijnselen te analyseren en te beschrijven, zoals het openen van een bloemknop. Maar wat je voor je ogen ziet gebeuren is in essentie pure magie, een groot wondertje. Iets dat alle logica en verstand te boven gaat.

Door leven, dood en alles er tussenin worden we geconfronteerd met ethische en morele normen en waarden. We maken kennis met dimensies uit het leven die we niet zo eenduidig kunnen interpreteren en duiden, maar wel zo belangrijk zijn voor de ontwikkeling van onze identiteit, voor hoe we in het leven staan.

Natuureducatie & Verbinding met Leven

Afbeelding van konijn bij picknickmand. Dat mensen van natuur houden zit ons in de genen. In de natuur komen we in aanraking met de elementen waar elk levend schepsel van gemaakt is: aarde, water en lucht. Mensen hebben al duizenden jaren een aangeboren binding met de natuur. De behoefte om zich met ander leven verbonden te voelen (een verschijnsel genaamd “biofilie“) zit ons in de genen, ingebakken op moleculair niveau.

In de 21e eeuw prijzen we ons gelukkig als onze kinderen een weelde aan elektrische gadgets ter beschikking hebben. Daarbij verwaarlozen we cadeautjes die appelleren aan onze biologische, evolutionaire verbondenheid met het leven zelf. We verloochenen onze oorsprong… dat geeft een ander interpretatie aan het woord “draadloos tijdperk”.

Natuureducatie & Kameraadschap

Natuureducatie. Afbeelding van kinderen in een zelf gemaakte hut. Een activiteit als deze smeedt vriendschap. In de natuur komt onze geest tot rust. Er ontstaan informele ontmoetingen en spontaan speelplezier, die leiden tot sociale interactie, kameraadschap en gemeenschapszin. Een vriendschap die in de natuur ontstaat, door een levenservaring te delen, wortelt ook op een dieper niveau dan anders.
Onderzoek toont aan dat kinderen in een ongeorganiseerde, bosrijke omgeving een andere vorm van spelen ontwikkelen. Sociale hiërarchie wordt minder bepaald door fysieke kracht maar meer door kwaliteiten, zoals creativiteit, inventiviteit en taalvaardigheid.

Natuureducatie & Fysieke Gezondheid

Natuureducatie. Afbeelding van kind op skateboard. Iedereen weet dat er een positief verband is tussen buitenactiviteiten en fysieke gezondheid. Als kinderen op een natuurlijk speelterrein zijn, worden ze vanzelf aangezet tot spelen. Dat resulteert in lichamelijke activiteit en gewichtsverlies. Een natuurlijk speelveld bevordert ook de motoriek, zoals lichaamsbalans en oog-hand coördinatie.

Tegelijkertijd komt telkens in de media dat obesitas een toenemend probleem is. Ook onder kinderen. Meer tijd in de natuur doorbrengen is een simpele manier om dat probleem op te lossen. En iedereen kent wel de uitdrukking: een gezonde geest huist in een gezond lichaam.

Natuureducatie & Mentale Gezondheid

Natuureducatie. Afbeelding van kind op een schommel. De natuur heeft een natuurlijk helend effect op stress en emotionele blokkades die kinderen te verwerken krijgen. Deze manier om van stress verlost te worden is gratis, maar wordt vaak over het hoofd gezien. “Groene kwali-tijd” is een manier om je innerlijke balans te herstellen. Sociaal onderzoek bewijst dat kinderen die in een groene omgeving wonen een hogere eigenwaarde hebben en minder vatbaar zijn voor gedragsstoornissen (ADHD, depressie en angsten).

De laatste jaren is er een trend zichtbaar van groeiende interesse voor alternatieve geneeswijzen. Vrijwel elke alternatieve therapie is gebaseerd op de helende krachten van de natuur: kruidentherapie, aromatherapie, kleurentherapie, eco-therapie, tuintherapie, diertherapie, knuffeltherapie, lichaamsgeoriënteerde psychotherapie, Systemisch Werk, etc.

Natuureducatie & Duurzaamheid

Natuureducatie. Afbeelding van groene voetafdruk (ecological footprint). Hoe kun je van een volwassene verwachten dat hij iets geeft om natuurbehoud, het milieu en biodiversiteit als diegene als kind niet in aanraking gekomen is met de natuur? Spelender-wijs en eigen-wijs leren in de natuur is onontbeerlijk. Willen wij onze maatschappij duurzamer maken, dan is het essentieel om onze kinderen in contact te brengen met de natuur. Immers, je moet de natuur eerst zelf ‘aan den lijve’ ondervinden om haar te begrijpen. Dat is belangrijk voor elke wereldburger, van leraar tot politicus.

Natuureducatie & Innovatie

Albert Einstein als boegbeeld voor natuureducatie. Einstein raakte nooit uitgekeken op de natuur, liet zich er continu door verwonderen en inspireren. Zelfs de binaire code (boomstructuur) van Microsoft die gebruikt is om deze pagina te maken vindt z’n oorsprong in de natuur. Het is een teken van vervreemding dat we een virtuele wereld nodig hebben, met allerlei games, om te ontdekken waar de deugd werkelijk vandaan komt: Moeder Natuur.

De alom bekende “meervoudige intelligentie theorie” onderscheidt acht typen intelligentie. Het 8e type intelligentie heet “natuurlijk inzicht“. De natuur is een walhalla voor ontdekking en onderwijs. Het geeft direct inzicht in hoe natuurlijke principes werken, zoals levenscycli, samenwerking en evolutie. Het is niet voor niets dat grote wetenschappers en denkers, zoals Albert Einstein, gebiologeerd waren door de natuur. Wie de natuur ontdekt, blijft ontdekken.

Welk besef van natuurbeleving wilt U doorgeven aan uw (klein)kinderen?

Tip: Bezoek het IVN voor leuke natuuractiviteiten bij u in de buurt.

Bron: Het boek “Last Child in the Woods” van Richard Louv (alias ‘Al Gore van Natuureducatie’) is inspiratiebron geweest bij het schrijven van dit artikel.


Comment Form

Den Delft © 2012

error: Content is protected !!
X